GiaiToa.comGiải Toả
Cách tính đền bù về đất

Đền bù chi phí đầu tư vào đất còn lại: san lấp, tôn nền, cải tạo đất tính khi nào

Không được bồi thường về đất vẫn có thể được trả chi phí đầu tư vào đất còn lại: tiền thuê trả trước, san lấp, cải tạo. Khoản nào được tính và chứng từ cần giữ.

A Vietnamese woman in rubber boots crouches to touch freshly leveled soil on a raised plot beside a canal, a wheelbarrow and shovel nearby, bright midday light, low angle

Khi Nhà nước thu hồi đất mà người đang sử dụng không đủ điều kiện được bồi thường về đất, hoặc đất thuộc những trường hợp luật không bồi thường về đất như đất thuê trả tiền hằng năm, thì khoản tiền đã bỏ ra để đầu tư vào đất mà chưa thu hồi hết vẫn có thể được xem xét bồi thường. Luật gọi là chi phí đầu tư vào đất còn lại: tiền thuê đất đã trả trước cho thời gian chưa sử dụng, chi phí san lấp mặt bằng, cải tạo làm tăng độ màu mỡ, thau chua rửa mặn, chống xói mòn và những chi phí tương tự.

Điểm quyết định là chứng từ. Có hồ sơ, hoá đơn, hợp đồng thì có căn cứ để tính; không có thì phải dựa vào cách xác định do UBND tỉnh quy định. Bài này giúp gia đình bạn nhận diện khoản nào có thể được tính, gom chứng từ gì, và tránh nhầm với các khoản bồi thường tài sản trên đất.

Khi nào khoản này xuất hiện trong phương án

Đất thuê của Nhà nước trả tiền hằng năm. Người thuê không được bồi thường về đất, nhưng phần đã đầu tư vào đất như san lấp, gia cố nền có thể được xem xét.

Đất công ích của xã đang thuê để sản xuất. Người thuê không có quyền sử dụng đất lâu dài nên không được bồi thường về đất; tiền cải tạo, đắp bờ, làm mương trên phần đất thuê có thể được tính.

Phần đất không đủ điều kiện bồi thường về đất. Ví dụ phần tự khai hoang, mở rộng không có giấy tờ, hoặc phần vượt hạn mức không có nguồn gốc nhận chuyển nhượng hợp pháp.

Đất được giao để quản lý hoặc giao không thu tiền cho một số đối tượng. Những trường hợp này thường không bồi thường về đất, chỉ xem xét chi phí đầu tư còn lại nếu có.

Đất đủ điều kiện nhưng người dân đã bỏ chi phí lớn để cải tạo. Với đất được bồi thường về đất, giá đất cụ thể đã phản ánh giá trị của thửa đất; việc có tính thêm chi phí đầu tư hay không tuỳ quy định, nên hỏi rõ thay vì mặc định được cộng thêm.

“Còn lại” nghĩa là gì

Chữ “còn lại” là chỗ nhiều người bỏ qua. Chi phí đầu tư vào đất không được trả nguyên số tiền đã bỏ ra, mà là phần chưa thu hồi được qua thời gian sử dụng. Nguyên lý dễ hiểu: gia đình đã dùng đất được cải tạo nhiều năm, đã có thu hoạch từ đó, nên một phần chi phí coi như đã được bù đắp. Phần còn lại mới là phần được xem xét.

Ví dụ giả định với số tròn, chỉ để thấy nguyên lý chứ không phải công thức chính thức: chị Mai thuê đất trả tiền hằng năm, bỏ 100 triệu đồng san lấp, tôn nền để làm bãi chứa vật liệu, dự tính dùng trong mười năm. Sau bốn năm thì đất bị thu hồi. Theo cách nhìn đơn giản, phần chưa thu hồi gần với sáu phần mười chi phí ban đầu. Cách xác định cụ thể, kể cả thời gian khấu hao và cách điều chỉnh theo giá hiện tại, theo quy định hiện hành và quy định của UBND tỉnh.

Với tiền thuê đất đã trả trước, phần còn lại dễ xác định hơn: là tiền thuê của khoảng thời gian chưa sử dụng tính từ lúc thu hồi. Gia đình nên đối chiếu hợp đồng thuê và chứng từ nộp tiền để biết mình đã trả đến kỳ nào.

Khoản đầu tư và chứng từ chứng minh

Mỗi khoản đầu tư cần có giấy tờ đi kèm. Điền cột cuối để biết mình còn thiếu gì:

Khoản đầu tưChứng từ tốt nhấtNếu thiếu thì tìm gì thayĐã có chưa
Tiền thuê đất trả trướcHợp đồng thuê, chứng từ nộp tiền thuêXác nhận của bên cho thuê về kỳ đã nộp
San lấp, tôn nền mặt bằngHợp đồng thuê máy, hoá đơn mua đất cát, biên bản nghiệm thuẢnh trước và sau khi san lấp, xác nhận của hộ liền kề
Cải tạo đất trồng trọtHoá đơn phân bón cải tạo, vôi, chi phí thau chua rửa mặnSổ ghi chép chi tiêu, xác nhận của chính quyền cấp xã hoặc các hộ cùng cánh đồng
Chống xói mòn, kè bờ đấtHợp đồng, hoá đơn vật liệu, nhân côngẢnh hiện trạng có ngày, biên bản kiểm đếm
Gia cố chống sụt lún nềnHồ sơ thiết kế, hợp đồng thi côngẢnh, xác nhận của người thi công

Ảnh chụp có ngày, chụp từ cùng một góc qua các năm, là chứng cứ rất hữu ích cho những gia đình không giữ được hoá đơn. Nếu có, nên in ra hoặc lưu thành một thư mục riêng theo thứ tự thời gian.

Không có chứng từ thì có được tính không

Nhiều hộ nông dân tự san lấp bằng công sức của mình, mua đất cát của người quen không có hoá đơn, không ghi chép gì. Theo nguyên lý chung của Luật Đất đai và văn bản hướng dẫn, khi không có hồ sơ, chứng từ, UBND tỉnh quy định cách xác định chi phí đầu tư vào đất còn lại cho phù hợp với thực tế địa phương. Nghĩa là thiếu chứng từ không tự động bằng không được gì, nhưng con số thường dựa trên định mức chung chứ không theo số tiền gia đình kể lại.

Gia đình nên làm ba việc. Một là gom mọi dấu vết còn lại: ảnh cũ, tin nhắn đặt hàng, sổ tay ghi chi tiêu, lời xác nhận của người đã chở đất, người đã thuê máy. Hai là đề nghị ghi hiện trạng cải tạo vào biên bản kiểm đếm, ví dụ nền đất cao hơn mặt ruộng xung quanh bao nhiêu, bờ kè dài bao nhiêu. Ba là hỏi tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường cách xác định áp dụng cho trường hợp không có chứng từ.

Không nên tự lập hoá đơn, hợp đồng mới ghi lùi ngày để “bổ sung chứng từ”. Việc đó có thể vi phạm pháp luật và làm mất giá trị của các chứng cứ thật mà gia đình đang có.

Phân biệt với bồi thường tài sản trên đất để không sót, không trùng

Nhiều bảng tính đền bù bị thắc mắc không phải vì thiếu tiền, mà vì gia đình không tìm thấy hạng mục mình đã làm nằm ở đâu. Hiểu ranh giới giữa hai loại giúp đọc bảng tính nhanh hơn nhiều.

Chi phí đầu tư vào đất là tiền bỏ vào chính đất: làm đất cao lên, phẳng ra, màu mỡ hơn, chắc hơn. Tài sản trên đất là thứ được xây hoặc trồng trên đất: nhà, xưởng, tường rào, giếng, chuồng trại, cây trồng. Hai loại này nằm ở hai dòng khác nhau và có cách tính khác nhau.

Có những thứ nằm ở ranh giới, như bờ kè bê tông, mương xây, sân bê tông. Tuỳ quy định của tỉnh, chúng có thể được tính là công trình, vật kiến trúc ở dòng tài sản, hoặc được xem như một phần chi phí cải tạo đất. Điều quan trọng là không bị bỏ sót ở cả hai dòng, cũng không đòi tính hai lần cho cùng một thứ.

Khi đọc biên bản kiểm đếm, gia đình nên đánh dấu từng hạng mục đã đầu tư và tìm xem nó nằm ở dòng nào. Hạng mục nào không thấy ở đâu cả thì hỏi lại: “Dạ, phần nền nhà em tôn cao trước đây được tính ở dòng nào ạ?” Câu hỏi cụ thể như vậy dễ được trả lời hơn câu hỏi chung chung về tổng tiền.

Hiểu lầm hay gặp và hiểu đúng

“Bỏ ra bao nhiêu thì được trả lại bấy nhiêu.” Phần được xem xét là phần còn lại chưa thu hồi qua thời gian sử dụng, không phải toàn bộ số tiền đã chi. Đất đã cải tạo và khai thác nhiều năm thì phần còn lại nhỏ hơn đất mới cải tạo.

“Đất thuê thì không được gì.” Người thuê đất trả tiền hằng năm không được bồi thường về đất, nhưng vẫn có thể có chi phí đầu tư còn lại, bồi thường tài sản trên đất, chi phí di chuyển và các khoản hỗ trợ theo quy định. Nên kiểm đủ các dòng.

“Công sức tự làm thì không tính được.” Công lao động của gia đình khó chứng minh bằng hoá đơn, nhưng kết quả của nó, như nền đất cao hơn hay bờ kè dài bao nhiêu, có thể được ghi nhận vào biên bản kiểm đếm và xác định theo cách của tỉnh.

“Có hoá đơn là chắc chắn được tính đủ.” Hoá đơn là căn cứ quan trọng, nhưng khoản chi còn phải phù hợp với mục đích sử dụng đất và được đối chiếu với hiện trạng. Chi phí cho việc không liên quan tới đất, hoặc cho công trình xây sau thông báo thu hồi, thường không được tính.

Việc nên làm và khi nào cần luật sư

Danh sách ngắn để làm ngay khi nghe tin thu hồi:

  • Tìm hợp đồng thuê đất, chứng từ nộp tiền thuê và ghi rõ đã trả đến kỳ nào.
  • Gom hoá đơn, hợp đồng thuê máy, mua vật liệu liên quan tới san lấp, cải tạo.
  • Chụp ảnh hiện trạng nền, bờ, mương, có ngày giờ, nhiều góc.
  • Ghi lại thời điểm bắt đầu cải tạo và thời gian dự tính sử dụng.
  • Đề nghị ghi hiện trạng cải tạo vào biên bản kiểm đếm.
  • Hỏi cách xác định áp dụng khi thiếu chứng từ, ghi lại câu trả lời.
  • Xin bản sao biên bản kiểm đếm có chữ ký các bên, đối chiếu từng hạng mục cải tạo đã được ghi chưa, hạng mục nào thiếu thì gửi văn bản bổ sung kèm ảnh.

Khi khoản đầu tư lớn, chẳng hạn san lấp cả khu đất làm bãi, nhà kho, hoặc khi có tranh cãi về việc khoản nào thuộc dòng nào, nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn với đầy đủ bản sao chứng từ. Trong thời gian đó, gia đình vẫn phối hợp kiểm đếm, gửi ý kiến bằng văn bản trong thời gian lấy ý kiến về phương án, và bàn giao đất đúng hạn khi quyết định có hiệu lực.

Câu hỏi thường gặp

Chi phí đầu tư vào đất còn lại gồm những khoản nào?

Thường gồm tiền thuê đất đã trả trước cho thời gian chưa sử dụng, chi phí san lấp mặt bằng, cải tạo làm tăng độ màu mỡ, thau chua rửa mặn, chống xói mòn, gia cố nền và các chi phí tương tự phù hợp mục đích sử dụng đất, theo quy định hiện hành.

Đất không được đền bù về đất thì tiền san lấp có được trả không?

Có thể được xem xét dưới dạng chi phí đầu tư vào đất còn lại nếu có hồ sơ, chứng từ hoặc cơ sở xác định theo quy định của tỉnh. Phần được tính là phần chưa thu hồi hết, không phải toàn bộ số tiền đã bỏ ra.

Không giữ hoá đơn san lấp thì có mất quyền lợi không?

Không tự động mất. Khi không có chứng từ, UBND tỉnh quy định cách xác định chi phí phù hợp thực tế. Gia đình nên gom ảnh cũ, xác nhận của người làm cùng và đề nghị ghi hiện trạng vào biên bản kiểm đếm.

Tiền thuê đất trả trước có được hoàn lại khi bị thu hồi không?

Phần tiền thuê đã trả cho khoảng thời gian chưa sử dụng tính từ lúc thu hồi thường được xem xét là chi phí đầu tư vào đất còn lại. Nên đối chiếu hợp đồng thuê và chứng từ nộp tiền để biết đã trả đến kỳ nào.

Bờ kè, mương xây được tính là chi phí đầu tư hay là công trình?

Tuỳ quy định của tỉnh, các hạng mục này có thể được tính ở dòng công trình, vật kiến trúc hoặc như chi phí cải tạo đất. Điều quan trọng là có mặt ở một dòng, không bị sót và không tính hai lần. Nên hỏi rõ khi đọc biên bản kiểm đếm.

Đất đã được đền bù về đất có được cộng thêm chi phí cải tạo không?

Giá đất cụ thể dùng để bồi thường đã phản ánh giá trị của thửa đất, nên việc có tính thêm chi phí cải tạo hay không tuỳ quy định từng trường hợp. Gia đình nên hỏi tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường thay vì mặc định sẽ được cộng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138