GiaiToa.comGiải Toả
Cách tính đền bù về đất

Giá đền bù đất được định thế nào: giá đất cụ thể, phương pháp và thời điểm tính

Giá đền bù đất là giá đất cụ thể cho từng dự án: ai đề xuất, ai thẩm định, ai quyết, dùng phương pháp nào, tính tại lúc nào và hộ dân góp ý được ở đâu.

Two Vietnamese neighbors walk slowly along a quiet residential lane at late afternoon, looking at the row of house fronts, camera following from behind, warm amber light

Giá dùng để tính tiền đền bù về đất là giá đất cụ thể, được xác định riêng cho dự án có thửa đất bị thu hồi và do UBND cấp có thẩm quyền quyết định, sau khi có đơn vị định giá đề xuất và hội đồng thẩm định giá đất xem xét. Nó không phải giá trong bảng giá đất áp chung cho cả tỉnh, cũng không phải giá người ta rao bán đất quanh khu vực.

Hiểu đường đi của con số này giúp gia đình bạn biết nên hỏi ai, hỏi gì, và góp ý ở khâu nào cho có ích. Bài này đi qua bốn câu hỏi: giá đất cụ thể là gì, ai làm ra nó, nó được tính bằng phương pháp nào và gắn với thời điểm nào, rồi phần hộ dân có thể làm.

Giá đất cụ thể khác bảng giá đất ở chỗ nào

Bảng giá đất là một bảng lớn do UBND tỉnh ban hành, chia theo tuyến đường, khu vực, loại đất, dùng làm căn cứ cho nhiều việc như tính một số loại thuế, phí, tiền sử dụng đất trong một số trường hợp. Vì phải phủ cả tỉnh, bảng giá đất mang tính bình quân, không đi sâu vào từng dự án.

Giá đất cụ thể thì ngược lại: nó được xác định cho một mục đích nhất định, trong đó có việc tính tiền bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, gắn với một dự án, một khu vực và một thời điểm cụ thể. Đơn vị định giá phải khảo sát thông tin giá đất ở chính khu vực đó, xét các yếu tố như vị trí, lối đi, hạ tầng, hình dạng thửa, rồi mới đề xuất mức giá.

Chính vì khác mục đích nên hai con số có thể chênh nhau rõ rệt. Một gia đình cầm bảng giá đất ra so với phương án rồi kết luận “bị tính sai” là đang so hai thước đo khác nhau. Câu đúng cần hỏi không phải “sao không theo bảng giá”, mà là “giá đất cụ thể áp cho vị trí nhà em được xác định thế nào”. Với Luật Đất đai 2024 cùng các văn bản sửa đổi, hướng dẫn hiện hành, yêu cầu định giá theo nguyên tắc thị trường được nhấn mạnh rõ hơn trước, nhưng cách làm cụ thể vẫn theo quy định của tỉnh.

Con số đi qua những tay nào

Giá đất cụ thể không do một cán bộ tự đặt ra. Nó đi qua nhiều khâu, mỗi khâu để lại một văn bản. Bảng dưới giúp bạn biết hỏi ở đâu và giấy nào nói lên điều gì.

KhâuAi làmSản phẩmHộ dân hỏi được gì
Thu thập thông tin giá đấtĐơn vị có chức năng tư vấn xác định giá đất hoặc cơ quan chuyên mônPhiếu khảo sát, thông tin giao dịch, trúng đấu giá trong khu vựcKhu vực nhà mình đã được khảo sát chưa, lấy giao dịch ở những đâu
Đề xuất phương án giáĐơn vị tư vấn định giáBáo cáo thuyết minh, phương pháp được chọnPhương pháp nào được dùng cho loại đất của nhà mình
Thẩm địnhHội đồng thẩm định giá đấtÝ kiến thẩm địnhThời điểm thẩm định, có điều chỉnh gì so với đề xuất
Quyết địnhUBND cấp có thẩm quyềnQuyết định giá đất cụ thể cho dự ánThửa nhà mình thuộc vị trí nào trong quyết định
Đưa vào phương ánTổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằngBảng tính chi tiết từng hộGiá áp cho từng loại đất của hộ mình

Hộ dân thường chỉ làm việc trực tiếp với khâu cuối, nhưng biết các khâu trước giúp câu hỏi trúng hơn. Ví dụ hỏi “thửa nhà em thuộc vị trí nào trong quyết định giá” sẽ nhận được câu trả lời cụ thể hơn nhiều so với hỏi “giá này ai đặt”.

Các phương pháp định giá, nói bằng chữ thường

Phương pháp so sánh. Lấy giá của các thửa tương tự đã giao dịch thật hoặc trúng đấu giá trong khu vực, rồi điều chỉnh theo những khác biệt như mặt tiền rộng hay hẹp, hẻm sâu hay nông, hình dạng vuông hay méo. Đây là cách gần với lối nghĩ của người dân nhất.

Phương pháp thu nhập. Ước tính thửa đất mang lại thu nhập bao nhiêu mỗi năm, ví dụ từ sản xuất hay cho thuê, rồi quy ra giá trị đất. Hay dùng cho đất nông nghiệp hoặc đất sinh lời đều đặn.

Phương pháp thặng dư. Ước tính giá trị của thửa đất khi được khai thác theo quy hoạch, trừ đi chi phí phát triển để ra giá trị đất. Thường dùng cho khu đất có tiềm năng phát triển rõ.

Phương pháp hệ số điều chỉnh giá đất. Lấy giá trong bảng giá đất nhân với một hệ số do tỉnh xác định để đưa về sát thị trường. Dùng cho những trường hợp luật cho phép, thường khi khó tìm đủ giao dịch so sánh.

Không cần thuộc công thức. Hộ dân không phải tự định giá. Điều có ích là biết phương pháp nào đã được chọn cho loại đất nhà mình, để khi góp ý thì góp đúng vào căn cứ của phương pháp đó, chẳng hạn cung cấp thông tin giao dịch thật trong khu vực.

Giá được tính tại thời điểm nào

Đây là câu hỏi hay gây hiểu lầm nhất. Nhiều gia đình nghe tin dự án từ rất lâu, thấy giá đất quanh vùng lên xuống nhiều lần, nên không biết tiền đền bù sẽ theo giá lúc nào. Theo nguyên tắc chung của Luật Đất đai 2024 và văn bản hướng dẫn, giá đất để tính bồi thường là giá đất cụ thể được xác định gắn với thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, chứ không phải lúc có tin đồn hay lúc đo đạc.

Hệ quả thực tế là: giữa lúc kiểm đếm và lúc phê duyệt phương án có thể cách nhau một khoảng; giá được dùng là giá của quyết định gắn với lúc phê duyệt. Nếu việc chi trả bị chậm vì lý do không phải từ phía hộ dân, luật có quy định riêng về khoản tiền chậm chi trả; còn chậm do hộ dân không nhận thì xử lý khác. Những chi tiết này nên hỏi lại bộ phận một cửa hoặc tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường theo văn bản hiện hành.

Gia đình nên ghi lại các mốc đã nhận được giấy: ngày nhận thông báo thu hồi, ngày kiểm đếm, ngày niêm yết phương án, ngày có quyết định phê duyệt. Bốn mốc này là bộ khung để đối chiếu khi có câu hỏi về thời điểm áp giá.

Những đặc điểm của thửa đất nên tự ghi lại trước khi hỏi về giá

Đơn vị định giá xếp vị trí và điều chỉnh giá dựa trên đặc điểm thửa đất. Những đặc điểm này gia đình bạn biết rõ hơn ai hết, nên ghi lại thành một tờ riêng, mỗi dòng kèm ảnh chụp có ngày:

  • Thửa đất có mặt tiền đường chính, mặt tiền hẻm hay chỉ có lối đi nhờ qua đất người khác.
  • Bề rộng thật của hẻm hoặc lối đi ở đoạn trước nhà, đo bằng thước dây, ghi số đo.
  • Khoảng cách từ cổng nhà ra đường lớn gần nhất, đi theo lối đi thật chứ không đo đường chim bay.
  • Hình dạng thửa: vuông vức, nở hậu, thóp hậu hay méo nhiều cạnh.
  • Thửa có hai mặt tiếp giáp đường, hẻm hay không.
  • Thửa có bị ngập khi mưa lớn, có nằm thấp hơn mặt đường nhiều không.
  • Hạ tầng sẵn có: điện, nước máy, thoát nước, đường đã trải nhựa hay bê tông chưa.

Không phải đặc điểm nào cũng làm giá cao lên; có cái làm giá thấp đi. Mục đích của tờ ghi chép là để khi đọc phương án, bạn biết thửa nhà mình có được mô tả đúng với thực tế không. Nếu đoàn khảo sát ghi nhận sai một đặc điểm quan trọng, chẳng hạn ghi là lối đi nhờ trong khi thửa có mặt tiền hẻm riêng, đó là điểm cụ thể để gửi ý kiến bằng văn bản kèm ảnh.

Hiểu lầm thường gặp và hiểu đúng

“Giá đền bù phải bằng giá nhà bên cạnh vừa bán.” Một giao dịch đơn lẻ có thể cao hoặc thấp bất thường vì người mua cần gấp hay người bán cần tiền. Phương pháp so sánh dùng nhiều giao dịch và điều chỉnh, nên kết quả không trùng với bất kỳ giao dịch nào.

“Dự án lớn thì giá đền bù sẽ cao.” Quy mô dự án không quyết định giá. Giá phụ thuộc vị trí, loại đất và thông tin thị trường ở khu vực có đất bị thu hồi.

“Có người quen thì nâng được giá.” Giá đất cụ thể là một quyết định hành chính chung cho cả khu vực, qua đề xuất, thẩm định rồi quyết định. Người hứa “lo nâng giá” để lấy tiền là dấu hiệu lừa, không nên giao tiền hay giấy tờ cho ai như vậy.

“Hai nhà cạnh nhau phải cùng giá.” Hai thửa cạnh nhau có thể khác vị trí nếu một thửa có mặt tiền, một thửa chỉ có lối đi nhờ, hoặc khác loại đất. Nên hỏi căn cứ xếp vị trí thay vì chỉ so tổng tiền.

Hộ dân góp ý về giá ở khâu nào cho có ích

Khâu hộ dân góp ý chính thức là thời gian niêm yết, lấy ý kiến về phương án bồi thường và các buổi đối thoại nếu có. Ý kiến nên gửi bằng văn bản, ký tên của người có quyền lợi, ghi rõ: thửa đất nào, đang được xếp vị trí nào, gia đình đề nghị xem xét lại điểm nào, căn cứ gì. Căn cứ tốt nhất là thông tin khách quan: lối đi thực tế, độ rộng hẻm, giao dịch có giấy tờ trong khu vực, đặc điểm thửa đất mà đoàn khảo sát có thể chưa ghi nhận.

Ví dụ giả định: anh Hải có thửa đất được xếp vào vị trí trong hẻm, trong khi từ năm trước thửa của anh đã có lối ra thẳng đường lớn do hẻm được mở rộng. Anh chụp ảnh hiện trạng có ngày, kèm bản sao giấy tờ về việc mở hẻm, gửi văn bản đề nghị xem xét lại việc xếp vị trí. Đó là góp ý đúng chỗ và có cơ sở, khác hẳn với việc chỉ ghi “giá quá thấp”.

Góp ý là việc của từng hộ, cho thửa đất của mình. Nếu sau khi có quyết định mà gia đình vẫn chưa đồng ý, con đường tiếp theo là khiếu nại hoặc khởi kiện theo Luật Khiếu nại 2011, Luật Tố tụng hành chính 2015 cùng các văn bản sửa đổi, hướng dẫn hiện hành, trong thời hiệu luật định. Khoản tiền lớn hoặc vụ việc phức tạp thì nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi chọn đường, và trong lúc đó vẫn chấp hành các quyết định đã có hiệu lực.

Câu hỏi thường gặp

Giá đất cụ thể để đền bù có được công khai không?

Giá đất áp cho từng loại đất, từng vị trí được thể hiện trong phương án bồi thường được niêm yết để lấy ý kiến. Gia đình có thể đề nghị tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường cho biết thửa nhà mình áp theo vị trí nào và căn cứ quyết định nào.

Vì sao giá đền bù thấp hơn giá rao bán đất quanh nhà?

Giá rao bán là mong muốn của người bán, thường cao hơn giá giao dịch thật. Giá đất cụ thể được xác định bằng phương pháp định giá dựa trên nhiều giao dịch và thông tin thị trường, nên có thể khác giá rao. Muốn góp ý thì nên đưa thông tin giao dịch có giấy tờ.

Một dự án kéo dài nhiều năm thì giá đền bù có thay đổi không?

Có thể. Giá đất cụ thể gắn với thời điểm phê duyệt phương án, nên các đợt phê duyệt khác nhau có thể áp giá khác nhau. Gia đình nên ghi rõ các mốc thông báo, kiểm đếm, niêm yết và phê duyệt để đối chiếu.

Hộ dân có được tự thuê đơn vị định giá để đối chứng không?

Gia đình có thể tự tham khảo ý kiến của đơn vị thẩm định giá để hiểu thêm, nhưng kết quả đó chỉ là tài liệu tham khảo khi góp ý, không thay thế quyết định giá đất cụ thể của cơ quan có thẩm quyền.

Hai nhà sát vách được đền bù giá khác nhau có phải là sai không?

Không hẳn. Hai thửa cạnh nhau có thể thuộc vị trí khác nhau do lối đi, mặt tiền hoặc loại đất khác. Nên hỏi căn cứ xếp vị trí cho thửa nhà mình, và nếu thấy chưa đúng thực tế thì gửi ý kiến bằng văn bản kèm ảnh, giấy tờ.

Có ai hứa nâng giá đền bù thì có nên tin không?

Không nên. Giá đất cụ thể là quyết định chung qua đề xuất, thẩm định và phê duyệt, không phải thứ một cá nhân có thể nâng riêng cho một hộ. Không giao tiền, không giao bản gốc giấy tờ cho người hứa hẹn như vậy.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138