GiaiToa.comGiải Toả
Cách tính đền bù về đất

Đền bù theo diện tích trên sổ hay đo thực tế: khi số mét vuông lệch nhau

Đo lại thấy đất ít hơn hoặc nhiều hơn số ghi trên sổ thì đền bù theo số nào? Ba tình huống lệch, cách đọc bản trích đo và cách ghi ý kiến khi ký biên bản.

A Vietnamese man in a work shirt holds one end of a measuring tape stretched along a low brick garden wall, village house behind, morning light, viewed from a low side angle

Khi diện tích đo thực tế khác diện tích ghi trên giấy chứng nhận, tiền đền bù về đất không mặc định theo số nào, mà tuỳ lý do vì sao lệch. Theo nguyên tắc chung, nếu đo thực tế nhỏ hơn sổ thì thường tính theo số đo thực tế; nếu đo thực tế lớn hơn sổ mà ranh giới thửa không thay đổi, không lấn chiếm, không tranh chấp thì phần lớn hơn có thể được xem xét bồi thường; còn phần lớn hơn do lấn chiếm hay tự mở rộng thì xử lý khác.

Vì vậy việc gia đình bạn cần làm sớm là xác định lệch bao nhiêu, lệch ở cạnh nào, và vì sao lệch, rồi giữ giấy tờ chứng minh ranh giới. Chi tiết áp dụng theo quy định hiện hành của Luật Đất đai và văn bản hướng dẫn, quy định của UBND tỉnh; phần dưới đi qua cách làm từng bước.

Vì sao đất nhà mình đo ra khác số trên sổ

Lệch diện tích là chuyện rất thường gặp, nhất là với sổ cấp đã lâu. Có mấy nguyên nhân hay gặp. Thứ nhất là sai số của lần đo cũ: nhiều thửa được đo bằng phương pháp thủ công, bản đồ tỷ lệ nhỏ, nên con số trên sổ chỉ gần đúng. Thứ hai là ranh giới thực tế đã xê dịch theo thời gian: hàng rào cây, bờ mương, tường xây lại lệch đi vài tấc qua nhiều đời.

Thứ ba là gia đình đã từng hiến một phần đất để mở hẻm, làm đường, nhưng sổ chưa được chỉnh lý. Thứ tư là phần đất phía trước nằm trong lộ giới hoặc hành lang bảo vệ công trình, đã được ghi chú trên sổ nhưng gia đình không để ý. Thứ năm là việc mua thêm, bán bớt một dải đất nhỏ với hàng xóm bằng giấy tay, chưa làm thủ tục.

Mỗi nguyên nhân dẫn tới cách xử lý khác nhau. Lệch do sai số đo đạc mà ranh giới không đổi là trường hợp nhẹ nhất. Lệch do mua bán giấy tay hay mở rộng lấn ra đất công thì phức tạp hơn. Biết nguyên nhân trước khi buổi kiểm đếm diễn ra giúp gia đình chuẩn bị đúng giấy tờ, thay vì bất ngờ khi nhìn thấy con số.

Ba tình huống lệch và hướng xử lý theo nguyên lý

Bảng dưới tóm tắt hướng xử lý chung. Đây là nguyên lý để định hướng, không thay cho kết luận của cơ quan có thẩm quyền trong từng hồ sơ.

Tình huốngThường được tính thế nàoGia đình nên chuẩn bị gì
Đo thực tế nhỏ hơn số trên sổThường tính theo diện tích đo thực tếKiểm lại xem phần hụt nằm ở cạnh nào; nếu hụt do hàng xóm lấn sang hoặc do đã hiến đất, cần giấy tờ chứng minh
Đo thực tế lớn hơn sổ, ranh giới không đổi, không tranh chấpPhần lớn hơn có thể được xem xét bồi thường theo quy địnhGiấy xác nhận ranh giới ổn định, biên bản giáp ranh có chữ ký các hộ liền kề, ảnh tường rào cũ
Đo thực tế lớn hơn sổ do lấn chiếm, tự mở rộngPhần lấn chiếm thường không được bồi thường về đất, có thể được xem xét khoản khác tuỳ trường hợpTrình bày trung thực nguồn gốc phần dư; hỏi rõ khoản nào được xem xét cho tài sản trên phần đó

Câu chữ “có thể được xem xét” không phải là né tránh: kết quả phụ thuộc hồ sơ, thời điểm sử dụng và quy định của từng tỉnh. Điều chắc chắn là phần lệch nào có giấy tờ chứng minh nguồn gốc và ranh giới thì có cơ sở hơn phần lệch chỉ dựa vào lời kể.

Đọc bản trích đo phần đất bị thu hồi

Tìm số thửa và tờ bản đồ. So với giấy chứng nhận. Nếu bản trích đo dùng số thửa theo bản đồ mới, hỏi cán bộ đối chiếu số mới với số cũ trên sổ để chắc đang nói cùng một thửa.

Xem đường ranh phần thu hồi. Bản trích đo thể hiện ranh thửa đất và đường ranh phần bị thu hồi. Xem phần thu hồi nằm ở phía trước, phía sau hay xiên qua thửa, và phần còn lại có hình dạng ra sao.

Đọc chiều dài các cạnh. Mỗi cạnh thường có ghi số đo. Đem thước dây đo lại các cạnh dễ đo như mặt tiền, chiều sâu. Lệch vài phân là sai số bình thường; lệch đến cả mét thì nên hỏi lại.

Đọc diện tích theo loại đất. Nếu thửa có cả đất ở và đất vườn, xem phần thu hồi được tách theo loại đất thế nào. Hai con số này quyết định dòng tiền đất trong phương án.

Xem chữ ký và ngày đo. Bản trích đo phải có thông tin đơn vị đo, ngày đo. Nếu gia đình vắng mặt hôm đo, nên đề nghị được xem và có ý kiến trước khi bản trích đo được dùng để lập phương án.

Ví dụ giả định: nhà anh Hải đo ra hụt hai mét vuông

Ví dụ giả định: sổ của anh Hải ghi thửa đất 102 mét vuông, cấp từ lâu. Khi đo phục vụ thu hồi, thửa chỉ còn 100 mét vuông. Anh lục lại giấy tờ và nhớ ra nhiều năm trước, cả dãy nhà đã cùng lùi tường rào để mở rộng hẻm, mỗi nhà góp một dải đất phía trước, nhưng sổ chưa được chỉnh lý.

Trường hợp này anh Hải nên làm ba việc. Một là tìm biên bản hoặc giấy xác nhận việc góp đất mở hẻm năm đó, nếu có, hoặc hỏi tổ dân phố, UBND cấp xã xem có lưu hồ sơ không. Hai là đề nghị ghi vào biên bản ý kiến rằng phần hụt hai mét vuông là phần đã góp làm hẻm. Ba là hỏi tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường phần đất đã góp này được xử lý thế nào theo quy định của tỉnh.

Anh không nên tự kéo thước để đòi tính lại theo số trên sổ, cũng không nên từ chối ký mà không nói lý do. Ký kèm ý kiến rõ ràng là cách vừa phối hợp, vừa giữ được quyền của mình. Trường hợp ngược lại, đo ra dư diện tích, anh cũng nên trình bày trung thực nguồn gốc phần dư: dư do đo cũ sai số khác hẳn với dư do mua thêm một dải của hàng xóm bằng giấy tay.

Ghi ý kiến khi ký biên bản có diện tích lệch

Biên bản kiểm đếm, biên bản xác định ranh giới là giấy tờ quan trọng làm căn cứ lập phương án. Khi thấy diện tích lệch, nên làm theo thứ tự sau:

  1. Đọc hết biên bản trước khi ký, đặc biệt dòng diện tích, loại đất, ranh giới tiếp giáp.
  2. Nếu đồng ý thì ký bình thường. Nếu chưa đồng ý một điểm, ghi ý kiến ngay dưới phần ký, ví dụ: “Gia đình chưa thống nhất diện tích đo thực tế ít hơn giấy chứng nhận hai mét vuông, đề nghị xác minh phần đất đã góp mở hẻm.”
  3. Xin bản sao biên bản có chữ ký các bên để lưu.
  4. Gom giấy tờ chứng minh trong vài ngày sau đó: sổ cũ, giấy góp đất, ảnh tường rào cũ, biên bản giáp ranh.
  5. Gửi văn bản bổ sung kèm bản sao giấy tờ cho tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giữ lại giấy biên nhận.

Không ký không có nghĩa là quyền được bảo vệ tốt hơn. Biên bản vẫn có thể được lập theo trình tự khi hộ dân không ký, và lúc đó ý kiến của gia đình lại không có trên giấy. Ký kèm ý kiến rõ ràng thường có lợi hơn.

Câu nên hỏi khi thấy số mét vuông không khớp

Mang theo sổ, bản trích đo và tờ ghi số đo tự kiểm. Hỏi từng câu, ghi lại câu trả lời, ngày hỏi và người trả lời:

  • “Dạ, diện tích nhà em đo thực tế ít hơn giấy chứng nhận, phần hụt nằm ở cạnh nào trên bản trích đo ạ?”
  • “Ranh giới đo lần này có dựa vào mốc giới, tường rào hiện có, hay dựa vào bản đồ địa chính ạ?”
  • “Các hộ liền kề có ký xác nhận ranh giới chung với nhà em chưa ạ?”
  • “Phần dư so với sổ của nhà em sẽ được xem xét theo hướng nào, gia đình cần nộp thêm giấy tờ gì ạ?”
  • “Phần đất phía trước đã nằm trong lộ giới từ trước thì được tính thế nào trong phương án ạ?”
  • “Nếu gia đình muốn đề nghị đo kiểm tra lại thì gửi văn bản cho ai, trong thời gian nào ạ?”

Những câu hỏi này không nhằm bắt lỗi cán bộ mà để cả hai bên cùng nhìn vào một con số. Nhiều trường hợp lệch được giải thích ngay tại chỗ: phần hụt chính là phần lộ giới đã ghi chú trên sổ, hoặc ranh giới với hàng xóm được đo theo bức tường xây sau. Khi được giải thích rõ, gia đình chỉ cần đối chiếu lại giấy tờ là xong.

Nếu cần đo kiểm tra lại, việc này có trình tự và có thể phát sinh chi phí tuỳ trường hợp, nên hỏi trước. Kết quả đo kiểm tra là căn cứ khách quan cho cả hai phía, tốt hơn nhiều so với việc mỗi bên giữ một con số.

Việc không nên làm khi diện tích lệch

Không xây thêm, dời tường rào sau khi đã có thông báo. Phần dời ra hay xây thêm sau thông báo thu hồi thường không được tính, lại làm hồ sơ rối thêm.

Không nhờ người “đo lại cho có lợi”. Số đo phải do đơn vị có chức năng thực hiện và có hồ sơ. Ai đó hứa đo lại để tăng diện tích là dấu hiệu không đúng đắn.

Không giấu nguồn gốc phần dư. Phần dư do mua bán giấy tay, nếu nói rõ ngay từ đầu kèm giấy tờ, còn có hướng được xem xét; để lộ ra sau thì gia đình mất uy tín trong cả hồ sơ.

Không đưa bản gốc sổ cho người khác cầm hộ. Chỉ nộp bản sao khi được yêu cầu, xuất trình bản gốc để đối chiếu rồi cầm về. Nếu khoản chênh lớn hoặc liên quan tranh chấp ranh giới với hàng xóm, nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi gửi văn bản.

Câu hỏi thường gặp

Diện tích đo thực tế ít hơn sổ đỏ thì có bị thiệt không?

Theo nguyên tắc chung, đo thực tế nhỏ hơn thì thường tính theo số đo thực tế. Nếu phần hụt là do hàng xóm lấn sang, do đã hiến đất làm đường hoặc do lần đo cũ ghi sai, gia đình nên đưa giấy tờ chứng minh và ghi ý kiến vào biên bản để được xem xét.

Đất đo ra nhiều hơn sổ thì phần dư có được đền bù không?

Phần dư mà ranh giới thửa không thay đổi, không lấn chiếm, không tranh chấp có thể được xem xét bồi thường theo quy định. Phần dư do lấn chiếm hoặc tự mở rộng thường không được bồi thường về đất. Cần trình bày trung thực nguồn gốc phần dư.

Gia đình vắng mặt hôm đo đạc thì phải làm gì?

Nên liên hệ ngay tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường để xin xem kết quả đo và bản trích đo, đối chiếu với sổ và hiện trạng, rồi gửi ý kiến bằng văn bản nếu thấy chưa đúng. Có thể uỷ quyền cho người thân có mặt ở những buổi sau.

Có nên từ chối ký biên bản khi thấy diện tích sai không?

Thường nên ký kèm ý kiến ghi rõ điểm chưa đồng ý và lý do. Biên bản vẫn có thể được lập theo trình tự dù hộ dân không ký, khi đó ý kiến của gia đình không có trên giấy. Ký kèm ý kiến giúp lưu lại quan điểm của gia đình.

Phần đất đã hiến làm đường trước đây mà sổ chưa chỉnh lý thì sao?

Gia đình nên tìm giấy tờ hoặc xác nhận về việc hiến đất, báo rõ với tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường và ghi vào biên bản. Cách xử lý phần đất này tuỳ quy định của tỉnh, nên hỏi lại để hiểu trước khi phương án được lập.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138