GiaiToa.comGiải Toả
Góp ý, đối thoại và khiếu nại đúng luật

Giải toả mà nhà khó khăn: nhờ trợ giúp pháp lý miễn phí được những việc gì

Hộ nghèo, người có công, người già khó khăn có đất bị thu hồi có thể được trợ giúp pháp lý miễn phí. Nhờ được việc gì, cần giấy tờ gì, và khi không thuộc diện.

An elderly Vietnamese woman and a young volunteer sit side by side on a wooden bench in a tidy village house, reading blank pages together, soft side light

Gia đình thuộc diện được trợ giúp pháp lý mà có đất bị thu hồi thì có thể đề nghị Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước của tỉnh giúp miễn phí: giải thích phương án, hướng dẫn viết đơn kiến nghị, đơn khiếu nại, đi cùng hoặc đại diện ở một số việc, và tham gia tố tụng nếu đi đến khởi kiện. Việc đầu tiên là kiểm xem nhà mình có thuộc diện không, và gom giấy tờ chứng minh.

Nhiều hộ khó khăn nhất lại là những hộ ít tìm đến dịch vụ này nhất, vì không biết nó tồn tại, hoặc ngại đi xa. Phần dưới nói các nhóm người thường thuộc diện, việc cụ thể có thể nhờ trong chuyện đền bù, hồ sơ cần chuẩn bị, và nếu không thuộc diện thì tìm giúp đỡ ở đâu.

Trợ giúp pháp lý khác luật sư trả phí ở đâu

Trợ giúp pháp lý là dịch vụ pháp lý miễn phí do Nhà nước bảo đảm cho những nhóm người được pháp luật về trợ giúp pháp lý quy định. Người làm việc là trợ giúp viên pháp lý hoặc luật sư làm việc với Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước. Gia đình không trả tiền công cho họ.

Luật sư trả phí thì gia đình tự chọn, tự thoả thuận phí và phạm vi công việc. Trợ giúp pháp lý thì phạm vi công việc theo quy định, người thực hiện do Trung tâm phân công, và chỉ dành cho người thuộc diện. Về chất lượng, cả hai đều phải tuân thủ quy định nghề nghiệp; khác nhau chủ yếu ở diện người được hưởng và chi phí.

Hai đường này không loại trừ nhau. Một gia đình có thể được tư vấn miễn phí ở bước đầu, rồi khi hồ sơ phức tạp hơn, ví dụ có nhiều người đứng tên thuộc nhiều hoàn cảnh khác nhau, mới cân nhắc thêm luật sư. Điều quan trọng là đừng để chuyện chi phí khiến gia đình không hỏi ai cả cho đến khi đã quá thời hiệu.

Những nhóm người thường thuộc diện

Danh sách đầy đủ và điều kiện cụ thể nằm trong pháp luật về trợ giúp pháp lý cùng các văn bản sửa đổi, hướng dẫn hiện hành. Theo nguyên lý, các nhóm thường gặp trong chuyện thu hồi đất gồm:

  • Người thuộc hộ nghèo.
  • Người có công với cách mạng.
  • Người dân tộc thiểu số cư trú ở vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn.
  • Một số nhóm có khó khăn về tài chính theo quy định, như người cao tuổi, người khuyết tật, thân nhân liệt sĩ.
  • Trẻ em, trong những việc liên quan đến quyền lợi của các em.
  • Một số nhóm khác theo quy định hiện hành.

Nhiều nhóm phải kèm điều kiện "có khó khăn về tài chính", và điều kiện này được chứng minh bằng giấy tờ theo quy định. Đừng tự loại mình khỏi danh sách chỉ vì nghĩ rằng nhà có đất thì không phải hộ khó khăn: điều kiện được xét theo quy định, không theo cảm nhận. Hỏi trực tiếp Trung tâm trợ giúp pháp lý của tỉnh hoặc cán bộ tư pháp của UBND cấp xã để được kiểm.

Trong chuyện đền bù, nhờ được những việc gì

Theo pháp luật về trợ giúp pháp lý, các hình thức chính là tư vấn pháp luật, tham gia tố tụng, và đại diện ngoài tố tụng. Áp vào hồ sơ thu hồi đất, gia đình có thể đề nghị:

ViệcTrợ giúp viên, luật sư có thể làmGia đình chuẩn bị
Hiểu phương án và bảng tính của hộGiải thích các dòng, căn cứ áp dụng, chỉ ra điểm nên hỏi lạiBản sao phương án, bảng tính chi tiết, biên bản kiểm đếm
Viết đơn kiến nghị, đơn khiếu nạiHướng dẫn bố cục, đọc nháp, góp ý căn cứBản nháp hoặc ghi chép các điểm chưa đồng ý, giấy tờ liên quan
Chọn đường đi tiếpTư vấn nên khiếu nại hay khởi kiện, thời hiệu còn bao lâuBản sao các quyết định đã nhận, ngày nhận
Đi đối thoại, làm việc với cơ quanĐại diện ngoài tố tụng hoặc tham dự theo phạm vi được phân côngGiấy mời, giấy tờ uỷ quyền nếu cần
Khởi kiện hành chínhTham gia tố tụng, bảo vệ quyền lợi tại toàToàn bộ hồ sơ, chứng cứ, đơn từ đã gửi

Phạm vi cụ thể do Trung tâm xem xét theo từng vụ việc. Gia đình nên nói rõ ngay từ đầu mình đang ở bước nào của quy trình, đã nhận văn bản gì, ngày nào, để được phân công đúng người và đúng việc.

Hồ sơ đề nghị trợ giúp pháp lý

Gom trước khi đến, để một lần là đủ. Danh sách kiểm:

  • Đơn hoặc phiếu yêu cầu trợ giúp pháp lý (thường có mẫu tại Trung tâm, cán bộ hướng dẫn điền).
  • Giấy tờ tuỳ thân của người yêu cầu.
  • Giấy tờ chứng minh thuộc diện: giấy chứng nhận hộ nghèo, giấy tờ người có công, giấy xác nhận khó khăn tài chính theo quy định.
  • Bản sao các văn bản về thu hồi đất đã nhận: thông báo, quyết định thu hồi, quyết định phê duyệt phương án.
  • Bản sao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy tờ về nguồn gốc đất.
  • Biên bản kiểm đếm, bảng tính chi tiết của hộ, đơn đã nộp và phiếu tiếp nhận nếu có.
  • Sổ ghi chép các buổi làm việc, ảnh chụp hiện trạng.

Người già đi lại khó có thể hỏi xem Trung tâm có hình thức tiếp nhận tại xã, trợ giúp lưu động, hoặc nhờ người thân nộp thay. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, địa chỉ tiếp nhận có thể đã thay đổi; hỏi cán bộ tư pháp của UBND cấp xã để có địa chỉ đúng.

Câu nên hỏi ở buổi gặp đầu tiên

Buổi gặp đầu với trợ giúp viên thường ngắn. Ghi sẵn các câu hỏi để không về nhà rồi mới nhớ ra điều quan trọng chưa hỏi:

  • "Hồ sơ của nhà em đang ở bước nào: mới có thông báo, đã có phương án, hay đã có quyết định ạ?"
  • "Với văn bản nhà em đã nhận, thời hiệu để kiến nghị hoặc khiếu nại còn bao lâu ạ?"
  • "Trong bảng tính của nhà em, dòng nào đáng hỏi lại nhất, cần thêm giấy gì để chứng minh?"
  • "Nhà em nên làm đơn kiến nghị hay đơn khiếu nại, gửi cho ai ạ?"
  • "Anh chị có đi cùng nhà em buổi đối thoại được không, nếu được thì nhà em cần làm thủ tục gì?"
  • "Lần sau nhà em liên hệ với ai, bằng cách nào ạ?"

Ghi câu trả lời vào sổ, kèm tên trợ giúp viên được phân công. Nếu người đi hỏi là con cháu thay mặt ông bà, về nhà đọc lại cho người đứng tên nghe để cả nhà cùng hiểu bước tiếp theo.

Ví dụ giả định: bà Tám sống một mình

Bà Tám hơn bảy mươi tuổi, sống một mình, có giấy xác nhận hộ nghèo. Căn nhà nhỏ của bà nằm trong diện thu hồi. Bà nhận được phương án nhưng đọc không hiểu, lại ngại hỏi cán bộ vì sợ làm phiền. Con cái làm ăn xa, ít khi về.

Cô Thảo, hàng xóm, đưa bà đến gặp cán bộ tư pháp xã, được hướng dẫn liên hệ Trung tâm trợ giúp pháp lý. Trợ giúp viên đọc phương án cùng bà, thấy khoản hỗ trợ dành cho hộ nghèo chưa có trong bảng tính của bà, và hướng dẫn bà làm đơn kiến nghị kèm giấy xác nhận hộ nghèo.

Bà Tám tự ký đơn, cô Thảo đi nộp giúp và mang phiếu tiếp nhận về cho bà giữ. Trợ giúp viên dặn bà gọi cho con, báo ngày nộp đơn để cả nhà cùng theo dõi. Câu chuyện này là giả định, nhưng điều nó chỉ ra là có thật: những hộ thiệt thòi nhất thường thiệt vì không biết hỏi ai.

Không thuộc diện thì tìm giúp đỡ ở đâu

Nếu không thuộc diện trợ giúp pháp lý, gia đình vẫn có vài lựa chọn. Một là hỏi trực tiếp tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường và cán bộ địa chính của UBND cấp xã: họ có trách nhiệm giải thích phương án. Hai là các tổ chức tư vấn pháp luật của hội, đoàn thể theo quy định, có thể tư vấn miễn phí hoặc chi phí thấp. Ba là luật sư, khi hồ sơ có tranh chấp về loại đất, nguồn gốc đất, con số chênh lớn, hoặc đã đến bước khởi kiện.

Với hồ sơ phức tạp, hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để được xem sơ bộ hồ sơ và biết nên đi bước nào trước khi quyết định thuê dịch vụ trọn gói. Khi làm việc với luật sư, hỏi rõ phạm vi công việc, cách tính phí, và yêu cầu có hợp đồng dịch vụ bằng văn bản. Dù đi đường nào, bộ hồ sơ gia đình gom sẵn cho trợ giúp pháp lý vẫn dùng lại được, nên không phí công chuẩn bị.

Cảnh giác người tự xưng "trợ giúp"

Trợ giúp pháp lý của Nhà nước không thu tiền. Ai tự giới thiệu là "bên trợ giúp pháp lý" rồi đòi phí, đòi "chi phí đi lại", "chi phí bôi trơn" thì cần dừng lại và hỏi lại Trung tâm hoặc UBND cấp xã.

Không ai hợp pháp "lo" được tiền đền bù. Người hứa nâng con số bằng quan hệ, nhận tiền trước, giữ giấy tờ gốc là dấu hiệu lừa đảo quen thuộc nhắm vào hộ có đất bị thu hồi.

Không đưa bản gốc giấy chứng nhận. Trợ giúp viên chỉ cần xem bản gốc để đối chiếu, hồ sơ dùng bản sao.

Không ký giấy trắng, giấy uỷ quyền rộng. Giấy uỷ quyền phải ghi rõ việc gì, trong phạm vi nào, thời hạn bao lâu, và người được uỷ quyền là ai. Uỷ quyền "toàn quyền nhận tiền" cho người ngoài gia đình là điều nên tránh.

Kiểm lại qua kênh chính thức. Khi có người đến tận nhà giới thiệu là cán bộ trợ giúp, hỏi tên, nơi công tác, rồi tự gọi hoặc đến Trung tâm, đến UBND cấp xã để hỏi lại trước khi đưa bất cứ giấy tờ nào.

Câu hỏi thường gặp

Trợ giúp pháp lý có thật sự miễn phí không?

Có. Trợ giúp pháp lý do Nhà nước bảo đảm, người thuộc diện không phải trả tiền công cho trợ giúp viên hay luật sư được phân công. Ai đòi tiền nhân danh trợ giúp pháp lý thì gia đình nên hỏi lại Trung tâm hoặc UBND cấp xã.

Nhà có đất bị thu hồi có được coi là khó khăn tài chính không?

Điều kiện khó khăn tài chính được xét theo quy định và giấy tờ chứng minh, không theo việc nhà có đất hay không. Gia đình nên hỏi trực tiếp Trung tâm trợ giúp pháp lý hoặc cán bộ tư pháp xã để được kiểm, đừng tự loại mình.

Trợ giúp pháp lý có viết đơn khiếu nại giúp không?

Trợ giúp viên có thể hướng dẫn bố cục, đọc bản nháp, góp ý căn cứ và trong một số trường hợp đại diện cho người được trợ giúp. Người ký đơn vẫn là người có quyền lợi, nên đọc và hiểu từng câu trước khi ký.

Người già không đi được thì làm sao xin trợ giúp pháp lý?

Hỏi cán bộ tư pháp của UBND cấp xã xem Trung tâm có tiếp nhận tại xã, trợ giúp lưu động hoặc cho người thân nộp thay không. Chuẩn bị sẵn giấy tờ chứng minh thuộc diện và bản sao các văn bản thu hồi đất để một lần là đủ.

Đang có luật sư rồi còn xin trợ giúp pháp lý được không?

Hai đường này có thể phối hợp, nhưng cùng một việc thì thường chỉ một bên đảm nhận để tránh chồng chéo. Gia đình nói rõ với Trung tâm về luật sư đang làm việc và phạm vi của họ để được hướng dẫn phù hợp.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138