GiaiToa.comGiải Toả
Những trường hợp đặc biệt khi đền bù

Giải toả khi chủ đất đang ở nước ngoài: quốc tịch, uỷ quyền lãnh sự và nhận tiền

Chủ đất đang sống ở nước ngoài hoặc ở xa mà đất bị thu hồi: ai thay mặt đi kiểm đếm, uỷ quyền phạm vi tới đâu, theo dõi phương án từ xa và nhận tiền an toàn.

A Vietnamese woman seen from behind holding a phone with a blank screen in a small apartment abroad, evening lamp light, a window with city lights softly blurred outside

Chủ đất đang ở nước ngoài vẫn được bồi thường như người ở trong nước nếu là người sử dụng đất hợp pháp, nhưng không thể vắng mặt hoàn toàn. Việc cần làm ngay là chọn một người đại diện tin cậy ở gần, lập văn bản uỷ quyền đúng thủ tục, có phạm vi rõ ràng, và mở sẵn một tài khoản đứng tên mình ở Việt Nam để nhận tiền. Mọi bước sau đó, từ kiểm đếm tới đọc phương án, đều có thể theo dõi từ xa nếu người đại diện gửi ảnh và báo đều.

Có một câu cần trả lời trước tất cả: bạn còn quốc tịch Việt Nam hay không. Theo Luật Đất đai 2024 cùng các văn bản sửa đổi, hướng dẫn hiện hành, công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài và người gốc Việt Nam không còn quốc tịch Việt Nam có quyền sử dụng đất khác nhau, nên cách xử lý khi đất bị thu hồi cũng có thể khác. Trường hợp đã thôi quốc tịch nên hỏi luật sư sớm.

Bạn thuộc nhóm nào

Công dân Việt Nam đang sống, làm việc ở nước ngoài. Về nguyên tắc có quyền sử dụng đất như cá nhân trong nước. Khi đất bị thu hồi thì được xét bồi thường, hỗ trợ như mọi hộ khác. Khó khăn chủ yếu là khoảng cách và thời gian làm giấy tờ.

Người gốc Việt Nam không còn quốc tịch Việt Nam. Quyền sử dụng đất ở Việt Nam bị giới hạn hơn và phụ thuộc vào cách có được thửa đất. Có những trường hợp nhận thừa kế mà không được đứng tên. Việc xác định ai được nhận khoản bồi thường cần xem kỹ từng hồ sơ, nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi làm gì khác.

Người đi làm ăn xa ở tỉnh khác. Không vướng chuyện quốc tịch, chỉ vướng thời gian. Vẫn nên có người đại diện ở gần và văn bản uỷ quyền, vì lịch kiểm đếm, họp dân có khi chỉ báo trước ít ngày.

Đất đứng tên nhiều người, một người ở nước ngoài. Người ở nước ngoài vẫn phải ký những văn bản cần đủ chữ ký các đồng sử dụng. Đây thường là nút thắt làm chậm cả nhà, nên lo giấy uỷ quyền của người đó trước tiên.

Những việc nên làm ngay khi nghe tin

Từ nước ngoài, mọi thủ tục giấy tờ đều chậm hơn ở nhà. Làm theo thứ tự này để không bị dí sát hạn:

  1. Nhờ người thân ở quê chụp lại thông báo thu hồi hoặc nội dung niêm yết, gửi cho bạn. Ghi lại tên, cách liên lạc của tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường.
  2. Gọi hoặc gửi thư cho tổ chức đó, báo mình là người sử dụng đất đang ở nước ngoài, cung cấp địa chỉ, thư điện tử, và tên người đại diện dự kiến.
  3. Chọn người đại diện: người sống gần, có thời gian đi họp, biết đọc giấy tờ, và bạn tin được về tiền bạc.
  4. Lập văn bản uỷ quyền tại cơ quan đại diện Việt Nam ở nước bạn đang ở, hoặc công chứng tại nước sở tại rồi làm thủ tục hợp pháp hoá theo quy định. Hỏi trước nơi chi trả chấp nhận hình thức nào.
  5. Gửi bản chính văn bản uỷ quyền về nước bằng đường an toàn, có theo dõi. Giữ bản sao.
  6. Kiểm tra tài khoản ngân hàng đứng tên mình ở Việt Nam còn hoạt động; chưa có thì tìm hiểu cách mở khi về nước hoặc theo quy định hiện hành.
  7. Gom bản sao giấy chứng nhận, giấy tờ nhân thân, giấy tờ nguồn gốc đất, gửi cho người đại diện bản sao, không gửi bản gốc nếu chưa cần.

Phạm vi uỷ quyền: việc nào giao, việc nào nên giữ

Văn bản uỷ quyền chung chung kiểu "toàn quyền quyết định" là con dao hai lưỡi. Chia nhỏ phạm vi như sau:

ViệcCó nên uỷ quyềnGhi chú
Nhận thông báo, giấy mời họpNênĐể không lỡ lịch
Có mặt, chỉ ranh, ký biên bản kiểm đếmNênDặn chụp biên bản gửi bạn đọc trước khi ký nếu kịp
Góp ý phương án bằng văn bảnNênNội dung góp ý nên do bạn duyệt
Ký nhận tiền bồi thườngCân nhắcNếu được, yêu cầu chuyển khoản vào tài khoản đứng tên bạn
Nhận tiền mặtKhông nênRủi ro cho cả bạn và người đại diện
Ký thoả thuận nhận đất, nhận nhà tái định cưCân nhắc kỹQuyết định lớn, nên tự xem và trả lời bằng văn bản
Khiếu nại thayTuỳChỉ trong những trường hợp Luật Khiếu nại 2011 cho phép uỷ quyền; hỏi kỹ, nên có luật sư nếu phức tạp

Ghi rõ thời hạn uỷ quyền, thửa đất nào, và thêm câu "người được uỷ quyền không được uỷ quyền lại cho người khác" nếu bạn muốn chắc. Khi cần, có thể huỷ uỷ quyền theo thủ tục rồi lập văn bản mới.

Theo dõi từ xa mà không bỏ sót

Lệch múi giờ và khoảng cách khiến nhiều người ở nước ngoài chỉ biết chuyện khi đã xong. Cách khắc phục đơn giản: thống nhất với người đại diện một lịch báo cố định, ví dụ cuối mỗi tuần nhắn một tin, có việc gì mới thì gửi ảnh ngay. Mỗi giấy tờ nhận được thì chụp đủ các trang, rõ chữ, gửi về.

Ba thời điểm cần bạn chú ý nhất là buổi kiểm đếm, lúc phương án niêm yết lấy ý kiến, và lúc có quyết định phê duyệt phương án. Ở buổi kiểm đếm, dặn người đại diện kiểm từng dòng tài sản, cây cối, công trình, đếm lại trước khi ký. Lúc niêm yết, đọc kỹ dòng của hộ mình trong thời hạn góp ý, vì hết hạn thì việc sửa sẽ khó hơn nhiều. Khi có quyết định phê duyệt, lưu bản sao để biết thời hạn khiếu nại nếu chưa đồng ý.

Nếu bạn về nước được một lần, hãy chọn về đúng dịp đọc phương án hoặc ngày chi trả, thay vì dịp kiểm đếm. Kiểm đếm người đại diện làm được; còn quyết định đồng ý hay góp ý con số, ký nhận khoản tiền lớn thì chính bạn nên có mặt.

Nhận tiền và giữ tiền an toàn khi ở xa

Cách an toàn nhất là để tổ chức chi trả chuyển khoản thẳng vào tài khoản đứng tên chính bạn tại Việt Nam. Người đại diện chỉ làm thủ tục, không cầm tiền. Hỏi trước nơi chi trả có chấp nhận cách này khi bạn vắng mặt không, và cần thêm giấy gì.

Muốn chuyển tiền ra nước ngoài thì phải theo quy định về quản lý ngoại hối và thủ tục của ngân hàng, có giấy tờ chứng minh nguồn tiền. Quyết định bồi thường và chứng từ chi trả có thể dùng để chứng minh nguồn tiền, nên giữ bản sao cẩn thận. Hỏi ngân hàng nơi bạn mở tài khoản về thủ tục cụ thể.

Cảnh giác với người tự xưng là cán bộ gọi điện ra nước ngoài báo "tiền đền bù đã duyệt, cần chuyển phí để giải ngân". Không có khoản phí nào như vậy. Mọi liên lạc chính thức nên kiểm tra lại qua người đại diện tại chỗ hoặc gọi lại số của cơ quan mà bạn tự tra được.

Sau khi tiền về tài khoản, đối chiếu số tiền với quyết định phê duyệt phương án của hộ mình, từng khoản một. Nếu thiếu hoặc lệch, hỏi lại bằng văn bản ngay, kèm bản chụp chứng từ chi trả. Đừng để vài tháng sau mới đối chiếu, khi người làm hồ sơ đã chuyển việc và giấy tờ đã vào kho lưu.

Người thân đang ở trong nhà mà không đứng tên

Rất nhiều thửa đất của người ở nước ngoài thực ra đang có cha mẹ, anh chị em sinh sống. Những người này không đứng tên trên sổ nên không nhận khoản bồi thường về đất, nhưng họ là người đang ở thật, đang phải dọn đi thật. Một số khoản hỗ trợ như di dời, tạm cư, thuê nhà trong lúc chờ tái định cư có thể gắn với hộ đang thực tế sinh sống trên đất, tuỳ quy định hiện hành của Luật Đất đai và văn bản hướng dẫn, quy định của UBND tỉnh.

Vì vậy trong buổi kiểm đếm, người đại diện nên đề nghị ghi rõ những ai đang thực tế sinh sống trong nhà, từ khi nào, kèm giấy tờ cư trú. Nếu chủ đất ở nước ngoài và người đang ở là cha mẹ già, cần tính trước chuyện chỗ ở mới cho cha mẹ và ai sẽ đứng ra lo, thay vì để tới ngày bàn giao mới bàn.

Gia đình cũng nên nói rõ với nhau về tiền: khoản nào thuộc về người đứng tên, khoản hỗ trợ nào thực chất là để người đang ở dọn đi và ổn định chỗ mới. Ghi ra giấy một thoả thuận ngắn giữa người đứng tên và người đang ở giúp tránh hiểu lầm khi một người ở xa, một người ở nhà, ai cũng nghĩ mình thiệt.

Ví dụ giả định: chị Hạnh ở xa và mẹ già ở quê

Ví dụ giả định: chị Hạnh là công dân Việt Nam sống ở nước ngoài, đứng tên một thửa đất có nhà ở quê, mẹ chị đang ở đó. Đất nằm trong diện thu hồi trọn thửa.

Chị nhờ em họ ở gần làm người đại diện, lập văn bản uỷ quyền tại cơ quan đại diện Việt Nam, phạm vi gồm nhận thông báo, đi kiểm đếm, ký biên bản, nộp góp ý. Việc ký nhận tiền chị ghi rõ chỉ nhận chuyển khoản vào tài khoản đứng tên chị. Chị dặn em họ hỏi cán bộ một câu: "Mẹ chị em đang ở trong nhà, không có tên trên sổ. Bà có thuộc diện được tính hỗ trợ di dời hay tạm cư không?".

Chị về nước đúng dịp phương án niêm yết, cùng mẹ đọc từng dòng và gửi góp ý về một khoản tính thiếu. Việc chị về không phải để cãi, mà để quyết định những thứ chỉ người đứng tên mới nên quyết.

Câu hỏi thường gặp

Việt kiều có đất bị thu hồi có được đền bù không?

Công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài có quyền sử dụng đất hợp pháp thì được xét bồi thường như người trong nước. Người gốc Việt Nam không còn quốc tịch Việt Nam thì tuỳ cách có được thửa đất, quyền lợi có thể khác, nên hỏi luật sư trước.

Không về kịp buổi kiểm đếm thì có bị mất quyền lợi không?

Không mất quyền lợi chỉ vì vắng mặt, nhưng nếu không có ai thay mặt thì bạn mất cơ hội chỉ ranh, kiểm từng tài sản và ghi ý kiến vào biên bản. Nên có người đại diện có văn bản uỷ quyền để tham dự.

Giấy uỷ quyền làm ở nước ngoài có dùng được ở Việt Nam không?

Dùng được nếu làm tại cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, hoặc công chứng tại nước sở tại rồi hợp pháp hoá theo quy định và dịch, chứng thực bản dịch. Nên hỏi trước tổ chức chi trả chấp nhận hình thức nào.

Có nên uỷ quyền cho người thân nhận tiền mặt thay không?

Không nên. Cách an toàn là yêu cầu chuyển khoản vào tài khoản đứng tên chính bạn ở Việt Nam. Người đại diện chỉ làm thủ tục, tránh rủi ro mất mát và tránh hiểu lầm trong gia đình.

Có chuyển được tiền đền bù ra nước ngoài không?

Việc chuyển tiền ra nước ngoài phải theo quy định về quản lý ngoại hối và thủ tục của ngân hàng, cần giấy tờ chứng minh nguồn tiền như quyết định bồi thường và chứng từ chi trả. Hỏi ngân hàng nơi mở tài khoản để biết hồ sơ cụ thể.

Nhận điện thoại báo tiền đền bù đã duyệt và đòi phí giải ngân thì làm gì?

Không chuyển bất kỳ khoản nào. Việc chi trả tiền bồi thường không có phí giải ngân. Kiểm tra lại qua người đại diện tại địa phương hoặc liên hệ trực tiếp tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường bằng số bạn tự tra.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138