GiaiToa.comGiải Toả
Những trường hợp đặc biệt khi đền bù

Đền bù đất đang tranh chấp: tiền được giữ lại thế nào và khi nào mới chi trả

Thửa đất đang tranh chấp ranh giới, tranh chấp trong nhà hay đang có vụ kiện mà bị thu hồi: phần tiền nào bị giữ, phần nào vẫn chi, và đường giải quyết cho đúng.

Two Vietnamese neighbors seen from behind standing apart along a low brick boundary wall between two village gardens, a measuring tape stretched along the wall, overcast soft light

Đất đang tranh chấp vẫn bị thu hồi theo đúng trình tự, tranh chấp không làm dừng dự án. Điều thay đổi là đường đi của tiền: theo quy định hiện hành của Luật Đất đai và văn bản hướng dẫn, khoản bồi thường, hỗ trợ ứng với phần đất đang tranh chấp mà chưa giải quyết xong thường chưa được chi cho bên nào, mà được gửi giữ cho tới khi có kết quả giải quyết. Ai được xác định là người có quyền thì người đó nhận.

Nói cách khác, kéo dài tranh chấp không làm ai được thêm tiền, chỉ làm cả hai bên chậm nhận tiền, trong khi vẫn phải bàn giao mặt bằng khi quyết định có hiệu lực. Vì vậy điều có lợi nhất cho cả hai bên thường là tách rõ phần đang tranh chấp với phần không tranh chấp, và đi nhanh qua bước hoà giải. Bài này đi qua từng loại tranh chấp hay gặp, phần nào bị giữ, và thứ tự giải quyết.

Tranh chấp không chặn việc thu hồi

Nhiều người nghĩ rằng chỉ cần nộp đơn tranh chấp là dự án phải chờ. Không phải vậy. Việc thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh hay phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng có trình tự riêng, và theo nguyên tắc vẫn tiến hành kể cả khi người sử dụng đất đang tranh chấp với nhau. Kiểm đếm vẫn diễn ra, phương án vẫn được lập, quyết định vẫn được ban hành.

Việc của cơ quan có thẩm quyền lúc này là ghi nhận cho đúng: thửa đất có bao nhiêu phần, phần nào hai bên cùng nhận, phần nào không ai tranh. Việc của bạn là có mặt ở buổi kiểm đếm, chỉ ranh theo ý mình, đề nghị ghi rõ phần đang tranh chấp và ý kiến của từng bên vào biên bản. Không cần to tiếng, càng không nên ngăn bên kia chỉ ranh theo ý họ. Biên bản ghi đủ hai ý kiến là biên bản có ích cho chính bạn sau này.

Cũng nên phân biệt tranh chấp thật với chuyện bất đồng miệng. Tranh chấp thường được xem là có khi đã có đơn gửi cơ quan có thẩm quyền, đang hoà giải hay đang được toà án thụ lý. Hai nhà nói qua nói lại mà chưa ai làm đơn thì tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường khó căn cứ để tách riêng phần tiền.

Phần nào bị giữ, phần nào vẫn chi

Bảng là nguyên lý chung. Cách xử lý cụ thể theo quy định của tỉnh và quyết định của cơ quan có thẩm quyền trong từng hồ sơ.

Loại tranh chấpPhần thường bị gửi giữPhần thường vẫn chi bình thườngNên làm ngay
Ranh giới với hàng xómTiền ứng với dải đất hai bên cùng nhậnPhần diện tích không ai tranh của mỗi nhàĐo, đánh dấu dải tranh chấp trên bản trích đo
Ai là chủ cả thửaToàn bộ tiền bồi thường đất và tài sản liên quanKhoản hỗ trợ gắn với người đang ở, tuỳ quy địnhGom giấy tờ nguồn gốc, hỏi luật sư
Tài sản trên đất là của aiTiền bồi thường tài sản đang tranhTiền bồi thường đất nếu không ai tranhGiữ hoá đơn, chứng từ xây dựng
Đang có vụ án ở toàPhần liên quan tới yêu cầu đang xét xửPhần nằm ngoài yêu cầu khởi kiệnBáo cho tổ chức bồi thường số thụ lý vụ án
Trong gia đình, anh emPhần các bên chưa thống nhấtPhần đã có văn bản thoả thuậnHọp gia đình, lập văn bản cho phần đã thống nhất

Câu hỏi nên hỏi cán bộ: "Nhà em đang tranh chấp phần đất phía giáp ranh với hàng xóm. Anh chị cho em biết phần tiền nào sẽ được gửi giữ, phần nào vẫn chi cho nhà em, và khi có kết quả hoà giải thì em nộp ở đâu?".

Đường giải quyết theo thứ tự

Mỗi bước có thể dừng ở đó nếu hai bên đã thống nhất. Đi đúng thứ tự giúp tiết kiệm thời gian cho chính bạn:

  1. Tự nói chuyện với bên kia, có thể nhờ người lớn tuổi trong họ hoặc trưởng thôn ngồi cùng. Nhiều tranh chấp ranh chỉ lệch một hai hàng gạch, tự thoả thuận được.
  2. Hoà giải ở cơ sở thông qua tổ hoà giải của thôn, tổ dân phố. Có biên bản thì càng tốt.
  3. Gửi đơn đề nghị hoà giải tại UBND cấp xã nơi có đất. Theo quy định, với tranh chấp về ai là người có quyền sử dụng đất, bước hoà giải tại cấp xã thường là bước phải qua trước khi đưa ra toà án hoặc cơ quan có thẩm quyền.
  4. Hoà giải thành thì lập biên bản, các bên ký. Gửi bản sao biên bản cho tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường để được chi trả theo kết quả đã thống nhất.
  5. Hoà giải không thành thì đi tiếp theo đường toà án hoặc cơ quan có thẩm quyền, tuỳ loại giấy tờ các bên đang có. Đây là lúc nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để chọn đúng đường.
  6. Khi có bản án, quyết định có hiệu lực, nộp bản sao cho tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường để nhận khoản tiền đã được gửi giữ.

Trong suốt quá trình này, cả hai bên vẫn phải bàn giao mặt bằng đúng hạn khi quyết định thu hồi có hiệu lực. Không ai được giữ đất làm điều kiện để thắng tranh chấp với người kia.

Hiểu lầm hay gặp và hiểu cho đúng

"Nộp đơn tranh chấp thì được tính thêm phần đất kia." Đơn tranh chấp chỉ khiến phần tiền đó được giữ lại. Ai nhận phần đó do kết quả hoà giải hoặc phán quyết quyết định, không do ai nộp đơn trước.

"Tiền bị giữ thì sẽ mất giá, nên cứ nhận đại cho xong." Nhận đại bằng cách ký những thoả thuận mình chưa hiểu mới là rủi ro lớn. Nếu thấy thời gian chờ quá dài, hãy đẩy nhanh việc hoà giải, đừng vội ký nhường phần mà mình có căn cứ.

"Hàng xóm không đi kiểm đếm thì ranh theo nhà mình." Vắng mặt không có nghĩa là đồng ý. Tổ kiểm đếm thường ghi nhận việc vắng mặt và hiện trạng, tranh chấp vẫn còn đó. Ranh do bên có mặt tự chỉ chưa chắc được thừa nhận khi bên kia lên tiếng.

"Tranh chấp trong nhà thì không cần ra xã." Anh em trong nhà không thống nhất được thì vẫn là tranh chấp, vẫn làm tiền bị giữ. Hoà giải ở cơ sở hay ở xã giúp có biên bản để chi tiền; giữ cho tình anh em là việc tự mỗi người phải làm, nhưng giấy tờ thì không nên làm qua loa.

Khi hai bên thoả thuận được giữa chừng

Thực tế cho thấy nhiều tranh chấp ranh giới tự tan khi cả hai bên thấy rõ là tiền của mình đang bị giữ lại. Lúc ấy chi tiết quan trọng nhất là ghi thoả thuận cho đúng hình thức. Một tờ giấy viết tay hai bên ký chưa chắc đủ để tổ chức chi trả căn cứ chia tiền. Nên làm biên bản hoà giải thành tại UBND cấp xã, hoặc văn bản thoả thuận có chứng thực chữ ký, ghi rõ dải đất nào, diện tích tương ứng chia thế nào, ai nhận phần tiền nào.

Thoả thuận cũng nên nói tới tài sản trên dải đất tranh chấp: bức tường, hàng cây, cái giếng chung. Phương án thường tính tài sản theo người được ghi nhận là chủ. Nếu hai bên đồng ý chia đôi một bức tường xây chung, hãy ghi đúng như vậy.

Sau khi gửi thoả thuận, hỏi lại bằng văn bản xem bao giờ khoản tiền được chi. Có khi khoản tiền đã được gửi giữ ở một nơi khác, thủ tục rút ra mất thêm thời gian; biết trước để khỏi sốt ruột.

Ví dụ giả định: dải đất sau vườn nhà chú Bảy

Ví dụ giả định: nhà chú Bảy và nhà bà Hoa sát vách nhau ở một xóm vườn. Hai nhà tranh chấp một dải đất hẹp phía sau, rộng chừng một sải tay, dài theo hết chiều sâu hai thửa. Chú Bảy đã gửi đơn hoà giải lên xã từ trước khi có tin giải toả, chưa xong thì đất nằm trong diện thu hồi.

Ở buổi kiểm đếm, cả hai nhà đều có mặt. Tổ kiểm đếm đo phần không tranh chấp của mỗi nhà và đo riêng dải đất đang tranh, ghi ý kiến của cả hai bên vào biên bản. Khi phương án niêm yết, phần đất và nhà cửa không tranh chấp của mỗi nhà được tính bình thường; phần tiền ứng với dải đất phía sau ghi chú là chờ kết quả giải quyết.

Nhìn thấy con số của dải đất đó so với cả phần tiền mỗi nhà đang được nhận, hai nhà quay lại xã hoà giải và chia đôi dải đất. Biên bản hoà giải thành được gửi cho tổ chức chi trả. Điều đáng học ở đây là nhờ biên bản kiểm đếm ghi rõ từ đầu nên phần còn lại của hai nhà không bị kéo theo.

Những việc không nên làm khi đang tranh chấp

Mấy việc dưới đây thường làm tranh chấp kéo dài và có khi khiến chính người làm phải chịu trách nhiệm:

  • Dời cột mốc, xây tường lấn sang phần đang tranh trước buổi kiểm đếm để tạo hiện trạng có lợi.
  • Ngăn cản bên kia chỉ ranh, hoặc ngăn tổ kiểm đếm đo phần đất đang tranh.
  • Nộp đơn tranh chấp chỉ để làm chậm việc chi trả cho người khác, không có căn cứ.
  • Ký biên bản kiểm đếm mà không đọc phần ghi về dải đất đang tranh.
  • Nghe người hứa "lo được cho thắng" với một khoản tiền.
  • Bỏ không đi hoà giải tại xã vì nghĩ "đằng nào cũng ra toà". Bỏ bước này thì hồ sơ lên toà có thể bị trả lại.

Nếu tranh chấp liên quan tới cả thửa đất, giá trị lớn, hoặc đã có bản án nhưng bên kia không chấp hành, nên hỏi luật sư trước khi ký bất kỳ thoả thuận nào.

Câu hỏi thường gặp

Đất đang tranh chấp có bị thu hồi không?

Có. Tranh chấp giữa những người sử dụng đất không làm dừng việc Nhà nước thu hồi đất theo đúng trình tự. Kiểm đếm, lập phương án, ban hành quyết định vẫn tiến hành, chỉ phần tiền liên quan tới phần đang tranh chấp được xử lý riêng.

Tiền đền bù phần đất tranh chấp được giữ ở đâu?

Theo quy định hiện hành, khoản tiền ứng với phần đang tranh chấp chưa giải quyết xong thường được gửi giữ, chưa chi cho bên nào. Nơi giữ và thủ tục rút cụ thể nên hỏi lại tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường của dự án.

Phần đất không tranh chấp có được nhận tiền trước không?

Thông thường phần diện tích và tài sản không có ai tranh chấp vẫn được tính và chi trả bình thường. Vì vậy cần đề nghị ghi rõ ranh của phần đang tranh chấp ngay trong biên bản kiểm đếm để phần còn lại không bị kéo theo.

Hoà giải xong ở thôn thì có cần lên xã nữa không?

Nếu hai bên đã thống nhất, nên lập biên bản hoà giải thành tại UBND cấp xã hoặc văn bản thoả thuận có chứng thực chữ ký để tổ chức chi trả căn cứ chia tiền. Biên bản ở thôn có giá trị ghi nhận nhưng có thể chưa đủ để chi tiền.

Đang kiện ở toà thì có phải bàn giao mặt bằng không?

Có. Vụ kiện giữa những người sử dụng đất không thay thế nghĩa vụ bàn giao khi quyết định thu hồi đã có hiệu lực. Quyền lợi của bên thắng kiện được bảo đảm qua khoản tiền đã được gửi giữ.

Nộp đơn tranh chấp muộn sau khi phương án đã duyệt thì sao?

Vẫn có thể nộp, nhưng việc tách riêng phần tiền lúc đó khó hơn và có khi tiền đã chi cho người có tên trong phương án. Khi đó việc đòi lại là chuyện dân sự giữa các bên, nên hỏi luật sư về đường đi phù hợp.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138